Feches, asembleas multitudinarias, manifestacións, detencións, cargas... Non foi o maio francés, pero non ficaron curtos. Na primavera de 1968 a Universidade de Santiago viu como xurdía un movemento estudantil de protesta inédito ata o momento. No medio do franquismo, os estudantes reclamaban reformas na institución e, por extensión, en todo o Estado. Agora, unha mostra da Fundación 10 de Marzo lembra eses meses que marcaron un antes e un despois nas mobilizacións universitarias. O comisario desta exposición coméntanos os feitos nunha galería fotográfica.
Todo comezou cos estudantes reclamando unha maior representación nas institucións. O debilitamento do oficial e único Sindicato Estudantil Universitario e a menor politización oficial do ensino permitiu que diferentes organizacións opositoras confluísen na universidade coma un espazo máis de loita. “No 65, na universidade de Madrid téntanse afastar do SEU, e mesmo hai implicacións dos ensinantes. A consecuencia disto tres profesores son expulsados e iso xera unha grande conflitividade que tamén ten eco en Compostela, coa creación das Asembleas Libres de Estudantes Universitarios, onde conflúen as distintas forzas políticas”, explica Ricardo Gurriarán, historiador e comisario da exposición. Comunistas, galeguistas e mesmo cristiáns afíns ao espírito do concilio Vaticano II danse cita e colaboran na busca duns mínimos espazos de liberdade e co horizonte de acadar un sindicado democrático de estudantes.
Atravesar os muros
No entanto, foi o curso 67-68, e mais concretamente o primeiro semestre deste último ano, o que viviu as maiores mobilizacións universitarias na capital galega, que conseguiu ser un auténtico referente nas loitas académicas. “Nese curso a espita ábrea a actitude autoritaria dun decano, Ocón, que non recoñece os sindicatos nin as asociacións estudantís”, lembra Gurriarán. “O estudantado máis avezado na acción tentou forzar a lexislación para introducir conselleiros propios nas cámaras de facultades”. O que pode semellar unha loita sectorial, conseguiu finalmente implicar diferentes sectores sociais. “Un impacto importante desta loita é que transcendeu os muros da universidade e implicouse a sociedade, os intelectuais, pais, sectores corporativos ou sindicatos clandestinos”, lembra o comisario. Así as colectas en apoio dos represaliados que amosaron o amplo apoio social á causa dos estudantes, os artigos na prensa a prol das súas demandas ou a implicación directa nos actos de protesta amosaron que estas mobilizacións eran máis do que unha algarada universitaria.
Xeitos de protestar
Manifestacións, protestas diante de “El Correo Gallego” e mesmo da comisaría, unha folga que paralizou a actividade académica, un feche na sede central da Universidade, asembleas democráticas multitudinarias que reunían 4.000 dos 6.000 alumnos das facultades, cargas policiais, multas, detencións, expulsións… A loita e a represión subseguinte amosaron as súas diferentes expresións. “Fixéronse desaloxos de conferencias de xente do réxime, ante o florido da sociedade santiaguesa. Esperaban todos os estudantes entre o público e ao comezar marchaban e deixaban a sala baleira. Ou optaban por preparar preguntas e machucar o conferenciante no debate”, exemplifica Gurriarán algúns dos xeitos de protesta, entre os que destaca os primeiros esforzos por introducir do galego nas mobilizacións e o emprego da actividade cultural para a protesta. “Aquí por primeira vez, desde as asembleas do 65, a ferramenta da cultura coma elemento de axitación funcionou e fixéronse actos de homenaxe a Machado con carga ideolóxica”. Desta efervescencia cultural sairía o movemento Voces Ceibes, que deu precisamente o seu primeiro concerto en abril de 2008.
Resultados
Malia a que finalmente as protestas conseguiron desenvolver negociacións coas autoridades civís e universitarias, e mesmo lograron a retirada das sancións impostas a moitos estudantes, no seguinte ano viuse un incremento na represión. “As protestas desembocaron coa fulminación dun reitor, dun decano e dun gobernador civil, ademais dun cambio de ministerio. Remata cun reitorado moito máis represivo e na práctica nun estado de excepción en xaneiro do 69”. De calquera xeito, o 68 compostelán marcou un fito nas protestas e demostrou a capacidade de presión dos estudantes. Ao tempo, naqueles meses iniciaron a súa actividade política nomes que despois desenvolveron unha intensa carreira en Galicia nas máis diversas ideoloxías.
Agora a Fundación 10 de Marzo, en colaboración coas tres Universidades, as consellarías de Cultura e de Educación e mais da Obra Social Caixa Galicia recupera, a partir do 28 de febreiro, esta historia nunha exposición que se pode ver no Pazo de Fonseca de Santiago, sede precisamente da institución que viviu aquela revolta.
Atravesar os muros
No entanto, foi o curso 67-68, e mais concretamente o primeiro semestre deste último ano, o que viviu as maiores mobilizacións universitarias na capital galega, que conseguiu ser un auténtico referente nas loitas académicas. “Nese curso a espita ábrea a actitude autoritaria dun decano, Ocón, que non recoñece os sindicatos nin as asociacións estudantís”, lembra Gurriarán. “O estudantado máis avezado na acción tentou forzar a lexislación para introducir conselleiros propios nas cámaras de facultades”. O que pode semellar unha loita sectorial, conseguiu finalmente implicar diferentes sectores sociais. “Un impacto importante desta loita é que transcendeu os muros da universidade e implicouse a sociedade, os intelectuais, pais, sectores corporativos ou sindicatos clandestinos”, lembra o comisario. Así as colectas en apoio dos represaliados que amosaron o amplo apoio social á causa dos estudantes, os artigos na prensa a prol das súas demandas ou a implicación directa nos actos de protesta amosaron que estas mobilizacións eran máis do que unha algarada universitaria.
Xeitos de protestar
Manifestacións, protestas diante de “El Correo Gallego” e mesmo da comisaría, unha folga que paralizou a actividade académica, un feche na sede central da Universidade, asembleas democráticas multitudinarias que reunían 4.000 dos 6.000 alumnos das facultades, cargas policiais, multas, detencións, expulsións… A loita e a represión subseguinte amosaron as súas diferentes expresións. “Fixéronse desaloxos de conferencias de xente do réxime, ante o florido da sociedade santiaguesa. Esperaban todos os estudantes entre o público e ao comezar marchaban e deixaban a sala baleira. Ou optaban por preparar preguntas e machucar o conferenciante no debate”, exemplifica Gurriarán algúns dos xeitos de protesta, entre os que destaca os primeiros esforzos por introducir do galego nas mobilizacións e o emprego da actividade cultural para a protesta. “Aquí por primeira vez, desde as asembleas do 65, a ferramenta da cultura coma elemento de axitación funcionou e fixéronse actos de homenaxe a Machado con carga ideolóxica”. Desta efervescencia cultural sairía o movemento Voces Ceibes, que deu precisamente o seu primeiro concerto en abril de 2008.
Resultados
Malia a que finalmente as protestas conseguiron desenvolver negociacións coas autoridades civís e universitarias, e mesmo lograron a retirada das sancións impostas a moitos estudantes, no seguinte ano viuse un incremento na represión. “As protestas desembocaron coa fulminación dun reitor, dun decano e dun gobernador civil, ademais dun cambio de ministerio. Remata cun reitorado moito máis represivo e na práctica nun estado de excepción en xaneiro do 69”. De calquera xeito, o 68 compostelán marcou un fito nas protestas e demostrou a capacidade de presión dos estudantes. Ao tempo, naqueles meses iniciaron a súa actividade política nomes que despois desenvolveron unha intensa carreira en Galicia nas máis diversas ideoloxías.
Agora a Fundación 10 de Marzo, en colaboración coas tres Universidades, as consellarías de Cultura e de Educación e mais da Obra Social Caixa Galicia recupera, a partir do 28 de febreiro, esta historia nunha exposición que se pode ver no Pazo de Fonseca de Santiago, sede precisamente da institución que viviu aquela revolta.
